; ; Partycypacja społeczna, czyli diagnoza dzielnicy Wawer i jej mieszkańców

Partycypacja społeczna, czyli diagnoza dzielnicy Wawer i jej mieszkańców

Partycypacja społeczna – co się wydarzyło?

Na przełomie listopada i grudnia 2019 na zlecenie Urzędu Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy realizowaliśmy warsztaty jakościowe i badanie ilościowe, będące częścią projektu pt. Opowieść o Wawrze – diagnoza dzielnicy i jej mieszkańców.

Celem projektu było określenie, jaką dzielnicą jest Wawer, kim są i jakie potrzeby mają jej mieszkańcy.

Sprawdzaliśmy, co w Wawrze jest piękne, co napawa dumą, a nad czym lokalne władze muszą się jeszcze pochylić i co usprawnić.

Jak to wyglądało krok po kroku?

Część jakościowa

Celem części jakościowej było naszkicowanie portretu mieszkańca dzielnicy Wawer oraz odtworzenie tego, jak widzi on miejsce, w którym żyje, a także jaką ma wizję jego przyszłości.

Zależało nam na tym, żeby zobaczyć ten obraz z różnych perspektyw i usłyszeć opowieść w języku wszystkich uczestników życia w dzielnicy. Dlatego sięgnęliśmy po metody i narzędzia wykorzystywane w metodologii projektowania usług.

Ich zaletą jest to, że pozwalają spojrzeć na dany problem czy zjawisko z perspektywy użytkownika – w tym przypadku mieszkańca, a dodatkowo pozwalają badanym zaciekawić się i zaangażować w proces badawczy, dzięki czemu jesteśmy w stanie dotrzeć do ukrytych lub nieuświadomionych potrzeb i motywacji.

Zapisz się do newslettera FUZERS. Przesyłamy w nim artykuły, książki, dobre praktyki, inspiracje oraz narzędzia, które pomagają tworzyć i poprawiać istniejące usługi.

Model pracy – partycypacja społeczna

Zdecydowaliśmy, że partycypacja społeczna będzie najlepszym modelem pracy w tym działaniu. Tym bardziej, że jest ona bliska ko-kreacji, którą często wykorzystujemy w procesach projektowych.

Kogo zaprosiliśmy?

Partycypacja społeczna, to przede wszystkim współpraca różnych środowisk miejskich i tworzenie przestrzeni do dyskusji i wymiany opinii.

Dlatego na cztery warsztaty fokusowo – badawcze (po 8-10 osób każdy), zaprosiliśmy:

  • Radnych Dzielnicy,
  • mieszkańców różnych osiedli (w tym seniorzy, rodzice, studenci),
  • lokalnych liderów i przedstawicieli lokalnego biznesu,
  • pracowników Urzędu Gminy,
  • przedstawicieli jednostek lokalnych, takich jak OSiR, Ośrodek Pomocy Społecznej, biblioteki osiedlowe czy Wawerskie Centrum Kultury.

Praktycznie wszyscy uczestnicy warsztatów poza pełnionymi formalnie rolami (urzędnik, radny itp.), byli także mieszkańcami Wawra, co miało dodatkową wartość spojrzenia na dzielnicę z dwóch, czasami rozbieżnych perspektyw.

W trakcie warsztatów wykorzystywaliśmy techniki kreatywne i projekcyjne. Uczestnicy byli proszeni o wykonywanie różnego rodzaju zadań indywidualnych i grupowych na przygotowanych do tego wcześniej planszach.

Warsztaty kreatywno-fokusowe

Poszczególne zadania miały na celu pobudzenie do refleksji, dyskusję, wymianę opinii i spostrzeżeń, poznanie i zrozumienie perspektywy innych osób, wzajemne zainspirowanie się.

Połączenie różnych grup interesariuszy w jednej grupie fokusowo-badawczej. Pozwoliło to także zminimalizować ryzyko skupienia się podczas warsztatu na problemach i bolączkach tylko jednej grupy.

Warsztaty kreatywno-fokusowe Wawer
Warsztaty kreatywno-fokusowe
kokreacyjna grupa warsztatowa
Jedna z ko-kreacyjnych grup warsztatowych

W trakcie warsztatów skoncentrowaliśmy się na ćwiczeniach i zadaniach, które umożliwiły określenie najważniejszych aspektów codziennego życia, nazwanie emocji i odczuć, które Wawer budzi w mieszkańcach, zdefiniowanie potrzeb wobec miejsca, w którym żyją.

Pytaliśmy również o te elementy, których w Wawrze brakuje oraz o te, które wywołują niechęć lub negatywne reakcje.

Uczestnicy stworzyli również swoją wizję Wawra w przyszłości.

Partycypacja społeczna – część ilościowa

Badanie ilościowe zostało zrealizowane na próbie n=500 mieszkańców Wawra. W założeniach metodologicznych przyjęto metodę ilościową z zastosowaniem techniki wywiadów kwestionariuszowych (ang. PAPI – Paper and Pencil Interview). 

Zdecydowaną zaletą zastosowanej techniki badawczej jest wysoki poziom standaryzacji zebranych danych. Wszyscy respondenci odpowiadali na takie same pytania, ujęte w kwestionariuszu badawczym.

Nad przebiegiem wywiadu czuwali odpowiednio przygotowani, doświadczeni ankieterzy. Ich zadaniem było uzyskanie trafnych i rzetelnych odpowiedzi na wszystkie pytania badawcze.

Badanie koncentrowało się wokół pięciu obszarów tematycznych:

  • portretu mieszkańca Wawra: tożsamość lokalna, relacje sąsiedzkie i aktywność społeczna,
  • portretu dzielnicy: jak mieszkańcy postrzegają Wawer,
  • mapy potrzeb mieszkańców: zadowolenie z życia w Wawrze (poziom satysfakcji mieszkańców),
  • źródeł informacji lokalnych,
  • wizji przyszłości Wawra.

Partycypacja społeczna – wnioski z badania?

W toku przeprowadzonych badań i analiz wyłoniły się cztery główne obszary tematyczne, wokół których Urząd Dzielnicy może podjąć szereg inicjatyw, które znacząco podniosą jakość życia w dzielnicy. 

  1. Mobilność, czyli wszystkie kwestie związane z transportem publicznym, ścieżkami rowerowymi i stanem dróg oraz chodników.
  2. Wykluczeni, czyli skupienie się na potrzebach grup mieszkańców, którzy w wyniku badania wykazują najmniejsze zadowolenie z jakości życia w dzielnicy. Są nimi młodzież w wieku 16-24 oraz osoby w wieku 74+.
  3. Klimat, który ze względu na zielony charakter dzielnicy powinien być szczególnie brany pod uwagę. Może stanowić istotny wyróżnik przy wyborze Wawra jako miejsca zamieszkania, także dla młodych i aktywnych Polaków.
  4. Przestrzeń miejska – tworzenie tkanki miejskiej z zachowaniem sielskiego charakteru Wawra. Chodzi o zadbanie o dostęp do sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, do usług publicznych i komercyjnych, jak również tworzenie miejsc do rekreacji i wypoczynku (skwery, place zabawa, parki). 

Powyższe obszary tematyczne mają swoje odzwierciedlenie w odniesieniu do Strategii #Warszawa2030.

Zaproponowane kierunki rozwoju (na podstawie wcześniejszej analizy trendów i przykładów z Polski i świata) mogą znacząco wpłynąć na podniesienie jakości życia w Dzielnicy Wawer.

Całość wyników badań zaprezentowaliśmy na spotkaniu z Radą Dzielnicy i Burmistrzem, którzy pracują teraz nad możliwością wdrożenia niektórych z zaproponowanych w rekomendacjach pomysłów i inicjatyw.

Chcesz zaangażować w mieszkańców w podobny proces?

Napisz do mnie: katarzyna.michalak@fuzers.com